دسته موتور یکی از قطعات مهم در بخش فنی خودرو است که علاوه بر نگه داشتن موتور در موقعیت مناسب، به کاهش لرزش و ضربههای ناشی از عملکرد موتور کمک میکند. به همین دلیل، خرابی این قطعه معمولاً فقط به یک صدای ساده محدود نمیشود و ممکن است با نشانههایی مانند لرزش بیشتر خودرو، صدای تقه یا حرکت غیرعادی موتور همراه باشد. شناخت علائم خرابی دسته موتور میتواند به تشخیص زودتر مشکل و جلوگیری از آسیب رسیدن به قطعات مرتبط کمک کند. در ادامه بررسی میکنیم دسته موتور چه وظیفهای دارد، مهمترین نشانههای خرابی آن چیست و چه زمانی باید برای تعویض این قطعه اقدام کرد.
دسته موتور چیست و چه وظیفهای دارد؟
دسته موتور قطعهای است که موتور و مجموعه قوای محرکه را به بدنه یا شاسی خودرو متصل و موقعیت آن را کنترل میکند. بخش لاستیکی یا لاستیکـفلزی این قطعه نیز برای جذب بخشی از لرزشها و ضربههای موتور طراحی شده است.
هنگام روشن بودن موتور، لرزشهای مختلفی در مجموعه پیشرانه ایجاد میشود. دسته موتور باید این حرکتها را کنترل کند تا کمترین میزان لرزش و ضربه به اتاق خودرو و سایر قطعات منتقل شود. بنابراین، سالم بودن دسته موتور علاوه بر حفظ موقعیت موتور، روی کیفیت رانندگی و میزان لرزش و صدای خودرو نیز تأثیر دارد.
مهمترین علائم خرابی دسته موتور
خرابی دسته موتور ممکن است بهتدریج اتفاق بیفتد و نشانههای آن در ابتدا چندان محسوس نباشد. بعضی از مهمترین علائم عبارتاند از:
افزایش لرزش خودرو
یکی از رایجترین نشانهها، افزایش لرزش خودرو است. ممکن است لرزش در حالت درجا، هنگام قرار دادن خودرو در دنده، شروع حرکت یا هنگام روشن کردن کولر بیشتر احساس شود.
البته هر لرزشی به معنی خرابی دسته موتور نیست و مشکلات مربوط به موتور، احتراق، چرخها یا بخشهای دیگر نیز میتوانند باعث ایجاد لرزش شوند. بنابراین برای تشخیص دقیق، باید وضعیت دسته موتور همراه با سایر عوامل بررسی شود.
ایجاد صدای تقه یا ضربه
در صورت فرسوده شدن یا شکستن دسته موتور، حرکت موتور نسبت به حالت عادی بیشتر میشود. در چنین شرایطی ممکن است هنگام شتابگیری، کاهش سرعت، تعویض دنده یا شروع حرکت، صدای «تقه» یا ضربه از قسمت موتور شنیده شود.
این صدا معمولاً زمانی ایجاد میشود که مجموعه موتور بیش از حد مجاز جابهجا شده و به دلیل خرابی یا ضعف دسته موتور، حرکت آن به خوبی کنترل نمیشود.
حرکت غیرعادی موتور
یکی دیگر از علائم خرابی دسته موتور، جابهجایی یا تکان غیرطبیعی موتور است. دسته موتورهای سالم باید مجموعه پیشرانه را در موقعیت مناسب نگه دارند؛ اما در صورت خرابی، ممکن است موتور هنگام شتابگیری، ترمز گرفتن یا تغییر وضعیت خودرو حرکت بیشتری داشته باشد.
تشخیص این مورد معمولاً بهتر است توسط تعمیرکار و در شرایط ایمن انجام شود.
مشاهده ترک یا پارگی در بخش لاستیکی
در برخی موارد، خرابی دسته موتور با بررسی ظاهری نیز قابل مشاهده است. ترکخوردگی، پارگی، جدا شدن لاستیک از بخش فلزی یا تغییر شکل غیرعادی میتواند نشانه فرسودگی قطعه باشد.
اگر دسته موتور از نوع هیدرولیکی باشد، وجود نشتی نیز میتواند یکی از نشانههای مشکل در آن باشد. البته شکل ظاهری و نحوه خرابی دسته موتور بسته به نوع و طراحی آن متفاوت است.
افزایش صدا و انتقال لرزش به کابین
وقتی دسته موتور دیگر نتواند لرزشهای موتور را به خوبی جذب و کنترل کند، ممکن است صدای موتور و لرزش بیشتری به اتاق منتقل شود. در نتیجه، سرنشینان لرزش را از طریق فرمان، صندلی یا بدنه خودرو بیشتر احساس میکنند.
علت خرابی دسته موتور چیست؟
دسته موتور هم مانند بسیاری از قطعات لاستیکی و لاستیکـفلزی خودرو به مرور زمان دچار فرسودگی میشود. تغییرات دما، فشار و لرزش مداوم موتور، شرایط رانندگی و کیفیت قطعه میتوانند بر عمر آن تأثیر بگذارند.
همچنین وارد شدن ضربه شدید، رانندگی مداوم در مسیرهای نامناسب یا وجود مشکل در سایر بخشهای قوای محرکه ممکن است فشار بیشتری به دسته موتور وارد کند.
به همین دلیل نمیتوان برای تمام خودروها یک عدد مشخص و ثابت به عنوان عمر دسته موتور اعلام کرد. وضعیت قطعه و شرایط استفاده از خودرو اهمیت بیشتری از یک بازه زمانی ثابت دارند.
زمان تعویض دسته موتور چه زمانی است؟
برای دسته موتور معمولاً نمیتوان یک زمان تعویض یکسان برای تمام خودروها مشخص کرد. این قطعه باید بر اساس علائم خرابی، وضعیت ظاهری و نتیجه بررسی فنی تعویض شود؛ مگر اینکه خودروساز برای مدل مشخصی دستورالعمل متفاوتی ارائه کرده باشد.
اگر نشانههایی مانند لرزش غیرعادی، صدای تقه، حرکت بیش از حد موتور یا آسیب قابل مشاهده در بخش لاستیکی وجود داشته باشد، بهتر است خودرو توسط تعمیرکار بررسی شود.
در صورتی که خرابی دسته موتور تأیید شود، تعویض آن معمولاً نباید برای مدت طولانی به تعویق بیفتد. ادامه استفاده از خودرویی که دسته موتور آن بهشدت آسیب دیده است میتواند باعث حرکت غیرعادی مجموعه موتور و ایجاد فشار بیشتر روی برخی قطعات مرتبط شود.
آیا رانندگی با دسته موتور خراب امکانپذیر است؟
پاسخ به شدت خرابی بستگی دارد. ممکن است یک دسته موتور فرسوده هنوز برای مدتی عملکرد خود را تا حدی حفظ کند، اما این موضوع به معنی مناسب بودن ادامه استفاده از آن نیست.
اگر صدای ضربه شدید، لرزش غیرعادی یا حرکت محسوس موتور وجود دارد، بهتر است خودرو در اولین فرصت بررسی شود. شدت خرابی، نوع دسته موتور و وضعیت سایر قطعات باید توسط متخصص تعیین شود تا مشخص شود آیا خودرو قابلیت استفاده موقت دارد یا نیازمند تعمیر فوری است.
هنگام تعویض دسته موتور به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب دسته موتور مناسب فقط به ظاهر قطعه محدود نمیشود. این قطعه باید متناسب با مدل خودرو، موتور و محل نصب آن انتخاب شود.
برای خرید دسته موتور بهتر است مشخصات دقیق خودرو، مدل و نوع قطعه بررسی شود تا قطعهای متناسب با خودرو انتخاب شود. استفاده از قطعه نامتناسب یا بیکیفیت میتواند روی عملکرد مجموعه و میزان جذب لرزش تأثیر منفی بگذارد.
همچنین هنگام تعویض، بهتر است سایر دسته موتورهای خودرو نیز بررسی شوند؛ زیرا فرسودگی یک قطعه ممکن است در کنار فرسودگی قطعات دیگر اتفاق افتاده باشد.
دنا اتو پارتس؛ دسترسی به قطعات فنی خودرو
دنا اتو پارتس در زمینه عرضه قطعات فنی و لاستیکی خودرو فعالیت میکند و محصولات شرکت تولید قطعات خودرو و پلیمر دنا را ارائه میدهد. شرکت دنا فعالیت خود را از سال ۱۳۶۳ با تولید قطعات فنی لاستیکی و قطعات ویژه لاستیک و فِلر آغاز کرده و در سبد محصولات آن انواع ضربهگیر، بوش، دسته موتور، پایه اتاق، سرکمک و قطعات مربوط به ترمز و کلاچ دیده میشود. در دنا اتو پارتس نیز امکان بررسی و تهیه قطعات مرتبط با خودروهایی مانند پژو ۲۰۶، پژو ۴۰۵، پراید، رنو L90 و زانتیا فراهم شده است.
برای مشاهده قطعات مرتبط، میتوانید دستهبندیهای قطعات و لوازم یدکی پژو ۲۰۶، پژو ۴۰۵، پراید، رنو L90 و زانتیا را بررسی کنید.
سوالات متداول
دسته موتور هر چند وقت یک بار باید تعویض شود؟
دسته موتور زمان تعویض ثابتی برای همه خودروها ندارد و باید بر اساس میزان فرسودگی، علائم خرابی و توصیه سازنده خودرو بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.
آیا لرزش خودرو همیشه نشانه خرابی دسته موتور است؟
خیر. مشکلات موتور، احتراق، سیستم انتقال قدرت، چرخها و برخی قطعات دیگر نیز میتوانند باعث لرزش شوند. برای تشخیص دقیق باید مجموعه خودرو بررسی شود.
آیا صدای تقه هنگام حرکت میتواند از دسته موتور باشد؟
بله. حرکت بیش از حد مجموعه موتور در اثر خرابی دسته موتور میتواند باعث ایجاد صدای تقه یا ضربه، بهخصوص هنگام شتابگیری یا تغییر بار موتور شود.
آیا میتوان فقط یک دسته موتور را تعویض کرد؟
در صورت خرابی یک قطعه، تعویض همان قطعه ممکن است کافی باشد؛ اما بهتر است سایر دسته موتورهای خودرو نیز بررسی شوند تا وضعیت کلی مجموعه مشخص شود.
از کجا بفهمیم دسته موتور نیاز به تعویض دارد؟
وجود لرزش غیرعادی، صدای تقه، حرکت بیش از حد موتور یا آسیب قابل مشاهده در دسته موتور از نشانههایی هستند که نیاز به بررسی فنی را مطرح میکنند. تصمیم نهایی برای تعویض باید پس از بررسی قطعه گرفته شود.
جمعبندی
دسته موتور نقش مهمی در نگه داشتن موتور در موقعیت مناسب و کنترل لرزشها و حرکتهای آن دارد. افزایش لرزش، صدای تقه، حرکت غیرعادی موتور و مشاهده ترک یا آسیب در بخش لاستیکی از جمله علائم خرابی دسته موتور هستند. از آنجا که عمر این قطعه به مدل خودرو و شرایط استفاده بستگی دارد، بهتر است به جای تعویض بر اساس یک زمان ثابت، وضعیت آن به صورت دورهای و هنگام مشاهده نشانههای غیرعادی بررسی شود.
تشخیص زودهنگام خرابی دسته موتور میتواند از تشدید مشکل و وارد شدن فشار اضافی به قطعات مرتبط جلوگیری کند. و در نهایت در زمان تعویض نیز انتخاب قطعه متناسب با مدل خودرو و بررسی سایر دسته موتورهای خودرو اهمیت دارد.
